Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

Artikel | De therapeutische relatie met hoogbegaafden

young man sitting on consultation with his lawyer. photo with copy space *** Local Caption *** © ASDF / stock.adobe.com
Premium

Hoe kunnen therapeuten van hoogbegaafde cliënten de bij hen vaak optredende overdracht en tegenoverdracht zo hanteren dat er een goede behandelrelatie ontstaat of blijft bestaan?

https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs41480-022-1403-9/MediaObjects/41480_2022_1403_Fig1_HTML.jpg
© ASDF / stock.adobe.com
Hoogbegaafden zijn vaak interessante, creatieve, autonome en kritische cliënten, maar zij kunnen bij therapeuten ook gevoelens van ergernis, onzekerheid en ontmoediging oproepen, of juist een te sterk gevoel van betrokkenheid. Therapeuten kunnen hierdoor geneigd zijn om hoogbegaafdheid bij cliënten te negeren, te vermijden, of om de hoogbegaafdheid te bestrijden. Hoe kunnen we voorkomen dat hoogbegaafdheid de therapeutische relatie negatief beïnvloedt?

Complexe diagnostiek en behandeling

Voor hoogbegaafdheid zijn in de literatuur meerdere definities te vinden, meestal is de definitie van Webb e.a. vertrekpunt voor de diagnostiek en behandeling van hoogbegaafde cliënten.1,2 Een hoogbegaafd persoon is in ieder geval hoogintelligent (IQ > 130) en daarnaast heeft hij of zij minstens vijf van de onderstaande, andere negen persoonlijkheidskenmerken:1
1. hoogintelligent (IQ > 130);
2. intens voelend, hoogsensitief en/of sterk prikkelgevoelig;
3. snel, complex, veelzijdig en divergent denkend;
4. idealistisch en met een sterk rechtvaardigheidsgevoel;
5. asynchroon in de persoonlijke ontwikkeling (motorisch, sociaal en intellectueel);
6. nieuwsgierig, met een intens, breed en/of ongewoon interessepatroon;
7. snel en creatief oplossingen scheppend;
8. autonoom denkend;
9. autonoom handelend;
10. perfectionistisch.

Ggz schiet tekort

Hoogbegaafdheid bij volwassenen wordt in diagnostiek en psychotherapie niet beschouwd als een psychische (DSM-5-)stoornis, maar als een eigensoortige, snelle en complexe vorm van informatieverwerking.3 Hoogbegaafdheid beslaat een cluster van persoonlijkheidskenmerken die met elkaar samenhangen en houdt veel meer in dan een hoog IQ hebben. Hoogbegaafdheid beïnvloedt de ontwikkeling van de persoonlijkheid en omgekeerd gaat hoogbegaafdheid ook gepaard met een cluster van persoonlijkheidskenmerken, waaronder perfectionisme en een hoge mate van autonomie. Dit vraagt om geïndividualiseerde diagnostiek en behandeling, terwijl de benodigde kennis hiervoor onvoldoende aanwezig is binnen de ggz.1 Een bijkomend probleem is dat er op hoogbegaafdheid een taboe rust, waardoor zowel cliënten als therapeuten problemen hierin onvoldoende aan de orde stellen. Ook zijn veel therapeuten onvoldoende toegerust om de bijkomstige dynamiek in het therapeutisch contact met hoogbegaafden goed te hanteren. Een ggz-behandeling sluit hierdoor vaak slecht aan op de problemen en uitdagingen waar hoogbegaafde cliënten tegenaan lopen.

Aanvullende behandeldoelen

Naast de gebruikelijke behandeldoelen voor symptoomstoornissen en/of persoonlijkheidsstoornissen valt in de behandeling van hoogbegaafdheid aan drie aanvullende behandeldoelen te werken:
1. Omgaan met hoogsensitiviteit of overmatige prikkelgevoeligheid.
2. Een – onterecht – negatief of
Premium

Wil je dit artikel lezen?


    Al abonnee? Log dan in