Uitgangspunt is dat een zorgverzekeraar cliëntdossiers niet mag inzien. Daarop zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld bij het uitvoeren van een materiële controle, waarbij de zorgverzekeraar onderzoekt of de behandelaar de gedeclareerde zorg rechtmatig en doelmatig heeft verleend. Het recht van de zorgverzekeraar om in deze omstandigheid inzage te krijgen in een cliëntendossier is opgenomen in artikel 87 Zorgverzekeringswet en artikel 68a Wet marktordening gezondheidszorg. Een zorgaanbieder is verplicht om mee te werken aan de controle, zo volgt uit artikel 7.4 Regeling Zorgverzekering.
Regeling Zorgverzekering
De regeling in de wet kent twee uitgangsposities: (i) indien er een overeenkomst is tussen de zorgaanbieder en zorgverzekeraar, en (ii) als de zorgaanbieder als ongecontracteerde zorgaanbieder werkt. In het eerste geval is de zorgaanbieder op basis van de overeenkomst verplicht om de gevraagde gegevens te verstrekken, als is voldaan aan de eisen uit de Regeling Zorgverzekering. Hierbij is inzage in de dossiers enkel toegestaan als dit noodzakelijk is voor het onderzoek en dezelfde informatie niet op een andere, minder ingrijpende wijze, kan worden verkregen. Dit wordt ook wel het vereiste van noodzakelijkheid en proportionaliteit genoemd. In het tweede geval mag de zorgaanbieder in principe alleen gegevens verstrekken aan de patiënt (artikel 7.3 Regeling Zorgverzekering). Indien de patiënt toestemming geeft aan de zorgaanbieder (niet aan de zorgverzekeraar) voor het verstrekken van stukken aan de zorgverzekeraar, dan geldt daarop een uitzondering.
Geheimhouding versus medewerking
Overigens betekent dit niet dat de zorgverzekeraar een dergelijke uitvraag achterwege laat. Het is dus aan de zorgaanbieder om het

