Het likken aan een deurklink is onderdeel van het lesprogramma van de opleiding tot gz-psycholoog. De collega licht mij in over de theoretische achtergrond. De oefening leert patiënten met smetvrees dat je niet doodgaat als je iets smerigs doet. Er schijnen meer van dit soort oefeningen te zijn, zoals een boterham op een wc-bril leggen en daarna opeten. Of een dropje langs een schoenzool wrijven en daarna in de mond stoppen. Dat laatste lijkt me te doen. Ik ben wel een beetje een viespeuk en houd nogal van drop.

Wat is de bedoeling van deze oefeningen? Opleidelingen laten voelen hoe het is om een patiënt met smetvrees te zijn? Of is het de bedoeling om deze interventies toe te passen bij patiënten?

Ik heb mijn bedenkingen. Dat komt door mijn achtergrond. Ik kom uit een gezin waar beide ouders psychische problemen hadden. Hierdoor ben ik me overmatig bewust van de impact die psychische problemen kunnen hebben op de overige gezinsleden.

Dat vertaalt zich in de keuze voor interventies. Waar mogelijk kies ik voor interventies waar niet alleen de patiënt baat bij heeft, maar ook diens omgeving.

Een voorbeeld: een patiënte met smetvrees mag haar echtgenoot niet dwingen om overmatig zijn handen te wassen. Exposure voor de patiënte is dan een opluchting voor de echtgenoot. Als bijkomend effect nemen de echtelijke ruzies af en moedigt de echtgenoot de patiënte aan om vooral naar de goede adviezen van de therapeut te luisteren.

Nog een voorbeeld: een peuter vertelt aan zijn juf dat hij niet in de zandbak wil spelen omdat hij dan vies wordt. Dat heeft zijn moeder hem geleerd. Moeder moet naar de speeltuin om met het kind in de zandbak te spelen, als exposure. Ook oefent ze om samen met het kind op een schoolbord te tekenen, wat zij nogal vies vindt vanwege het stof dat bij het krijten loskomt. Dit zegt de VGCt over exposure: ‘Gebruik je gezond verstand en laat oefeningen aansluiten bij situaties die in het dagelijks leven voorkomen.’ *
Lebberen aan een deurkruk is daarvan geen voorbeeld, zelfs niet voor opleidelingen.