Alcohol? Een enkeling, maar de meeste cliënten met ernstige psychiatrische aandoeningen zijn permanent onder invloed van psychofarmaca. ‘Zo min mogelijk en zo kort mogelijk, maar wél zoveel en zo lang als nodig is’, dat is mijn credo in Minder slikken, veel minder (2022), mijn publieksboek over het verantwoord afbouwen van psychofarmaca. We slikken met z’n allen te veel en te lang, vaak zonder zicht op de risico’s. We leren medicatie voorschrijven, maar afbouwen? Gek genoeg weten we amper hoe dat moet. Alsof je bij rijles wel leert opstarten en wegrijden, maar niet hoe je vervolgens weer afremt en netjes inparkeert.

Volgens de richtlijn moeten patiënten na elke crisis hun medicatie afbouwen. De praktijk is weerbarstig. Minder pillen slikken voelt vaak onveiliger dan doorgaan op de ingeslagen weg. Vrijwel iedereen, vaak ook de cliënt zelf, is geneigd om hierin het zekere voor het onzekere te nemen: ‘Afbouwen? Zou je dat nou wel doen, je bent eindelijk stabiel op medicatie!’ Ondertussen brengen we iemand (ernstige) gezondheidsschade toe.

Gz-psycholoog, wat is jouw rol in het verantwoord medicatiegebruik van je patiënt? Gz-psychologen zien de hele mens, niet alleen het medicatieoverzicht. Je signaleert misschien weleens dat je cliënt gesedeerd is en dat de therapie niet beklijft. Ga je dan het gesprek met cliënt en voorschrijver aan? Het begint vaak met één vraag: ‘Zou het ook wat minder kunnen?’

Afbouwen is geen sprint, maar een zorgvuldig uitgestippelde wandeling. Het vraagt om samenwerking tussen voorschrijver, behandelaar, cliënt en naasten; om het vertrouwen en geduld die nodig zijn om de ontwenningsverschijnselen en grotere kans op terugval te verdragen. Het doel is niet zozeer minder pillen, maar meer kwaliteit van leven.

Zo min mogelijk en zo kort mogelijk medicatie gebruiken. Laat afbouwen geen moetje zijn, maar een uitnodiging om samen te onderzoeken wat écht nodig is, en wat niet.