Vermijding speelt een centrale rol bij angststoornissen, vooral wanneer deze blijven voortbestaan ondanks het uitblijven van reëel gevaar. In dit experimentele onderzoek is onderzocht of relief, de opluchting na het uitblijven van een verwachte dreiging, bijdraagt aan aanhoudende vermijding van aangeleerde angst.¹ In een sensorische preconditioneringstaak leerden 94 deelnemers twee neutrale prikkels (PS) te koppelen aan visuele signalen (CS), waarvan één prikkel later werd gecombineerd met een elektrische schok (dreiging). Deelnemers konden tijdens een testfase vermijden dat de CS verscheen door een vermijdingsrespons op de PS te geven. Uit zelfrapportages bleek dat deelnemers meer opluchting voelden bij PS die de bedreigende CS voorspelden, en dat zij deze PS ook sterker bleven vermijden, zelfs toen de dreiging feitelijk was verdwenen. Fysiologische maten (SCR en EMG) bevestigden dit effect echter niet. Een hogere mate van opluchting voorspelde persistent vermijdingsgedrag, specifiek gericht op de PS die de dreiging signaleerde. Tevens bleken angstklachten en intolerantie voor onzekerheid verband te houden met meer vermijding, maar niet met opluchting. Veranderingen in de ervaren valentie (onaangenaamheid) van de stimuli waren ook geassocieerd met vermijding en deels met opluchting. Deze bevindingen suggereren dat opluchting na dreigingsvermijding een bekrachtigende rol speelt in het onderhouden van vermijdingsgedrag, ook wanneer het gevaar feitelijk is verdwenen. Dit kan implicaties hebben voor behandelingen van angststoornissen: behandelaren kunnen aandacht geven aan de rol van opluchting. De auteurs pleiten voor meer onderzoek naar de rol van opluchting in het belemmeren van extinctie en voor het ontwikkelen van therapieën die deze mechanismen adresseren.

Hoewel CGT een bewezen effectieve behandeling is voor depressie, blijft het effect in de praktijk beperkt; minder dan de helft van de patiënten bereikt in CGT volledige remissie. In deze studie is onderzocht in hoeverre de kwaliteit van uitvoering (competentie) en de mate van therapietrouw samenhangen met de behandeluitkomsten bij CGT voor depressieve stoornis in een natuurlijke behandelsetting.¹ In een RCT (N = 77) werden er per patiënt willekeurig twee therapiesessies geselecteerd (één uit het begin en één uit het eind van de behandelingen) en beoordeeld door twee onafhankelijke therapeuten, aan de hand van de CTACS-schaal. De behandeluitkomst werd gemeten a.d.h.v. het verschil in zelf-gerapporteerde depressiesymptomen (IDS-SR) tussen begin en eind van de behandeling. Resultaten toonden een significant verband tussen competentie en behandel- uitkomst, met een kleine maar betekenisvolle effectgrootte. Trouw aan het CGT-protocol daarentegen was niet significant gerelateerd aan de uitkomst. De bevinding ondersteunt eerdere meta-analyses waarin juist competentie – de vaardigheid van de therapeut om CGT-technieken effectief en flexibel toe te passen – samenhing met betere behandeluitkomsten bij depressie. Hoewel er methodologische beperkingen zijn (zoals matige interbeoordelaarsbetrouwbaarheid en hoge correlatie tussen trouw en competentie), geeft het onderzoek informatie over wat behandeling effectief maakt. De resultaten suggereren dat therapeuten mogelijk meer baat hebben bij training die gericht is op de kwaliteit van hun interventies dan op strikte naleving van protocollen. De auteurs pleiten dan ook voor meer aandacht voor het meten en bevorderen van competentie in de klinische praktijk. Hoewel steeds vaker standaardisatie van behandeling wordt nagestreefd, onderstrepen deze bevindingen het belang van professionele vaardigheid, klinische flexibiliteit en een afgestemde toepassing van CGT bij de individuele patiënt.