Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

Artikel | Psychofarmaca en seksuele bijwerkingen

Close up of different pills for the hiv infection treatment. PrEP Pills for Pre-Exposure Prophylaxis to help protect people from HIV.
Premium

Medicatie en bijwerkingen gaan helaas hand in hand. Psychofarmaca en seksuele bijwerkingen al helemaal. Maar de psychische aandoening zelf geeft ook seksuele klachten. Wat is dan wat? En hoe praat je erover met de cliënt?

https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs41480-022-0885-9/MediaObjects/41480_2022_885_Fig1_HTML.jpg
© alimyakubov / stock.adobe.com
Veel mensen denken dat ze spontaan zin krijgen in seks, maar deze achterhaalde overtuiging komt uit de koker van Freud, die het libido introduceerde als een ‘voorraadpotje’ voor zin in seks. Ook de Amerikaanse seksuologen Masters en Johnson stelden in de jaren ’60 van de vorige eeuw dat seksueel gedrag begint met zin in seks. Later kwam seksuologe Helen Kaplan met de toevoeging dat er een seksueel verlangen moet zijn. Ook dat bleek niet het hele verhaal. Iedereen die een langere relatie heeft, weet dat de zin in seks op den duur afneemt en dat de zin in seks ook spontaan kan verdwijnen, bijvoorbeeld als schoonmoeder onverwacht op bezoek komt of als je kind onverwacht wakker wordt. ‘Hoe seks werkt’ wordt het beste uitgelegd door het incentive motivation model.1

Seks volgens het incentive motivation model

Volgens dit model is seksuele opwinding een emotie, die het gevolg is van een stimulus. Die stimulus is er altijd, of we ons daarvan nou bewust zijn of niet. Om geactiveerd te raken, dient het ‘seksuele systeem’ – het brein, de genitaliën – ook gevoelig te zijn voor die stimuli. De gevoeligheid van het seksuele systeem kan variëren onder invloed van onder andere hormonen, zoals testosteron. Dat hormoon speelt de grootste rol bij zin in seks, óók voor vrouwen. Dopamine komt vrij bij positieve ervaringen, zoals een fijne vrijpartij, wat ook zorgt voor een gevoeliger seksueel systeem. Negatieve of neutrale ervaringen zorgen voor een afname van de gevoeligheid. Iemands seksuele systeem wordt pas actief als een stimulus voor die persoon opwindend is. De een kan opgewonden raken door parfum, de ander door een erotische film. Wat je opwindend vindt, is heel persoonlijk.
In reactie op die stimulus treden dan opwinding, zin en ‘motivatie’ op. Net als bij emoties volgen daarop actiegeneigdheid en eventueel seksueel gedrag. Daarnaast is de context van belang: in een stressvolle situatie bijvoorbeeld, zal het seksueel systeem minder gevoelig zijn voor stimuli. De partnercommunicatie speelt hierin ook een cruciale rol. Seks is een leven lang leren; door het opdoen van ervaringen die de gevoeligheid van het seksueel systeem kunnen verlagen, of verhogen als reactie op
Premium

Wil je dit artikel lezen?

Neem GZ-psychologie een maand gratis op proef. Tijdens deze maand heb je onbeperkt toegang tot alle content. Na een maand stopt het proefabonnement automatisch.


    Al abonnee? Log dan in