Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

Met alcoholpensioen: adaptatiebevorderende behandeling bij ouderen

Adaptatiebevorderende behandeling is een zinvol alternatief voor intensieve psychotherapie en een steunend-structurerende behandeling bij persoonlijkheidsstoornissen op latere leeftijd. In dit artikel wordt een behandeling beschreven van een oudere man die na zijn pensionering verviel in excessief alcoholgebruik door maatschappelijk rolverlies, o.a. doordat zijn positieve zelfbeeld na zijn pensioen niet langer werd bekrachtigd.
Premium

Iedereen wil oud worden, maar niemand wil oud zijn. Ouder worden doet een groot beroep op iemands veerkracht en coping, oftewel: de persoonlijkheid wordt op de proef gesteld. Bij ouderen met persoonlijkheidsstoornissen kan er een ‘mismatch’ ontstaan tussen hun maladaptieve persoonlijkheidstrekken en de omgeving. De laatste jaren is er meer aandacht voor psychotherapeutische interventies voor ouderen met persoonlijkheidsstoornissen. In een Nederlands-Vlaamse en een Amerikaanse Delphi-studie bereikten de deelnemende experts consensus over het volgende: voor het vinden van een passende behandeling van ouderen met een persoonlijkheidsstoornis is het zinvol onderscheid te maken tussen drie psychologische behandelniveaus, als zijnde heuristieke hulpmiddelen voor het vinden van de juiste behandeling.1,2 Het eerste behandelniveau zijn de ‘persoonlijkheidsveranderende behandelvormen’. Hierbij gaat het om intensieve psychotherapieën die gericht zijn op verandering van iemands pathologische persoonlijkheidsaspecten, zoals schematherapie en Mentalisation Based Treatment (MBT). Recent verscheen het eerste empirische onderzoek waaruit blijkt dat schematherapie effectief is in de behandeling van ouderen met cluster C-persoonlijkheidsstoornissen.3

Sommige ouderen met persoonlijkheidspathologie kunnen vanwege neurocognitieve stoornissen of ernstige lichamelijke problematiek geen intensieve psychotherapie volgen. Dan kunnen interventies op een ‘steunend-structurerend behandelniveau’ geïndiceerd zijn. Hierbij gaat het om interventies die gericht zijn op het verkrijgen en behouden van een adequaat activiteitenpatroon, een passende dag- en weekstructuur, en om interventies die gericht zijn op het helpen verdragen van overspoelende emoties en het vergroten van de zorgmotivatie.

Andere cliënten met persoonlijkheidsstoornissen zijn niet gemotiveerd voor intensieve psychotherapie of ontkennen hun persoonlijkheidsproblematiek, maar willen en kunnen wel een kortdurende behandeling aangaan. Op dit behandelniveau gaat het om de ‘adaptatiebevorderende behandeling’: een behandeling van vijf tot twintig sessies die erop gericht is om samen met de cliënt diens aanpassing aan levensfasespecifieke veranderingen – zoals het verlies van een partner of zorgafhankelijk worden – te verbeteren. Voor een uitgebreide beschrijving van de bovengenoemde drie behandelniveaus, zie Videler en Van Alphen.4

Adaptatiebevorderende behandeling

Van de twee hierboven besproken behandelvormen is adaptatiebevorderende behandeling de minst bekende, maar desondanks is het ook een zeer interessante behandelvorm. De wetenschappelijke evidentie voor deze behandelvorm beperkt zich echter vooralsnog tot de bovengenoemde expertconsensus en enkele gevalsbeschrijvingen.5 Cognitieve gedragstherapie vanuit het model voor cognitieve therapie voor persoonlijkheidsstoornissen biedt een uitstekend kader voor adaptatiebevorderende behandeling.6 De rationale van dit model is dat de bekrachtiger van een dysfunctioneel gedragspatroon gebruikt wordt om de cliënt te motiveren voor gedragsverandering.7 Deze bekrachtiger sluit direct aan bij

Premium

Wil je dit artikel lezen?

Neem GZ-psychologie een maand gratis op proef. Tijdens deze maand heb je onbeperkt toegang tot alle content. Na een maand stopt het proefabonnement automatisch.


    Al abonnee? Log dan in