Wij zien ze regelmatig in onze praktijk: cliënten met een indrukwekkende carrière die van de ene op de andere dag volledig instorten. Dan kan er sprake zijn van hoogbegaafdheid: een uitzonderlijk hoog intelligentieniveau (IQ >130), dat regelmatig samengaat met een asynchrone ontwikkeling en een intense emotionele en zintuiglijke gevoeligheid.¹ Wanneer de autistische onderlaag, langdurige compensatie en overprikkeling buiten beeld blijven, sluit een reguliere burn-out behandeling vaak onvoldoende aan en kan de uitputting verder toenemen.
Daarbij missen we als behandelaar regelmatig de onzichtbare onderlaag: hoogbegaafdheid in combinatie met autisme, waarbij een hoog cognitief vermogen autistische kenmerken langdurig kan maskeren. Dit artikel gaat nadrukkelijk over hoogbegaafde volwassenen bij wie autisme vaak pas later wordt herkend doordat sterke cognitieve compensatie autistische kenmerken lange tijd verhult.
Het is belangrijk onderscheid te maken tussen reguliere burn-out, autistische burn-out en autistische burn-out bij hoogbegaafde volwassenen. Juist die combinatie van hoogbegaafdheid, langdurig maskeren en chronische overcompensatie kan leiden tot een klinisch beeld waarin de cognitieve mogelijkheden sterk worden overschat, terwijl de onderliggende neurologische belasting lange tijd buiten beeld blijft. Daardoor sluit een standaardaanpak voor burn-out of autisme niet altijd voldoende aan. Dit vraagt om een neuro-affirmerend perspectief, waarin neurologische verschillen het uitgangspunt vormen.
In mijn eigen spreekkamer zie ik de impact van de klachten vrijwel dagelijks. Mensen die jarenlang goed functioneerden, maar plotseling vastlopen in ernstige uitputting en somberheid. Meestal hebben ze er al een lange, frustrerende zoektocht in de ggz op zitten. Aan de motivatie ligt het niet. Ook de intelligentie is het probleem niet: een