Met hun nieuwe boek willen de auteurs Heleen Grandia en Rosi Reubsaet -beiden klinisch psycholoog, docent en supervisor- antwoord geven op die vragen. Vanuit hun enthousiasme voor schematherapie laten ze je op een leuke manier ontdekken dat groei begint bij het echt zien van jezelf.antwoord geven op die vragen. Op een toegankelijke manier nemen zij lezers mee in de wereld van de schematherapie. Niet met ingewikkelde vaktermen, maar met herkenbare voorbeelden, praktische oefeningen en verhelderende illustraties.

Hun doel? Mensen helpen zichzelf beter te begrijpen. “Als lezers na het boek wat milder naar zichzelf kunnen kijken, dan ben ik heel blij,” zegt Reubsaet.

Het resultaat is een toegankelijk boek dat zowel cliënten als professionals kan ondersteunen. Maar hoe vertaal je een complexe therapeutische methode naar begrijpelijke taal? En waar ligt de grens tussen zelfhulp en therapie?

Een gedeelde fascinatie voor complexiteit

De liefde voor schematherapie begon bij beide auteurs vanuit hun dagelijkse werk als psycholoog. Voor Heleen Grandia sluit de therapievorm naadloos aan bij haar interesse in complexe problematiek. “Ik houd van ingewikkelde vraagstukken,” vertelt ze. “Schematherapie biedt een model waarin die complexiteit een plek krijgt. Het geeft een rode draad voor allerlei problemen waar mensen tegenaan lopen.”

Wat haar daarnaast aanspreekt, is de nadruk op de therapeutische relatie. Binnen schematherapie speelt het principe van limited reparenting een belangrijke rol: een houding waarin de therapeut binnen professionele grenzen warmte, betrokkenheid en oprechte zorg biedt. “De kracht van verandering zit vaak in het contact dat je maakt,” zegt Grandia. “Naast gedachten, gevoelens en gedrag is de therapeutische relatie voor mij echt een vierde pijler van de behandeling.”

Ook Rosi Reubsaet voelt zich aangetrokken tot ingewikkelde vraagstukken. “Ik houd van moeilijke dingen,” lacht ze. “Maar wat ik misschien nog leuker vind, is om iets wat ingewikkeld is begrijpelijk te maken. Dat is precies wat schematherapie mij biedt: een taal en een model om complexe ervaringen toegankelijk te maken.”

Van idee naar boek

Het idee voor Zie jezelf ontstond niet aan een schrijftafel, maar tijdens een gesprek op een studiedag. Tot hun verrassing ontdekten Grandia en Reubsaet dat ze onafhankelijk van elkaar hetzelfde plan hadden ontwikkeld: schematherapie toegankelijk maken voor een breder publiek met behulp van plaatjes. “Wij hadden allebei al eens bij de uitgever gepitcht dat het mooi zou zijn om schematherapie laagdrempeliger uit te leggen,” vertelt Reubsaet. “Toen bleek dat we daar allebei mee bezig waren.” Wat hen verbond was niet alleen hun enthousiasme voor schematherapie, maar ook hun gedeelde visie op hoe kennis overgebracht kan worden: transparant, met humor en dicht bij de ervaring van de lezer.

Meer dan een psycho-educatieboek

Hoewel het boek veel uitleg bevat over de uitgangspunten van schematherapie, zien de auteurs het niet uitsluitend als psycho-educatie. “Er staan ook veel oefeningen en praktische handvatten in,” zegt Reubsaet. “Mensen kunnen er echt zelf mee aan de slag.”

De primaire doelgroep bestaat uit cliënten en geïnteresseerde lezers die meer willen begrijpen van hun eigen patronen. Daarnaast hopen de auteurs dat therapeuten het boek zullen gebruiken als ondersteuning binnen behandeling. “Wij vinden het belangrijk dat cliënten begrijpen waarom bepaalde oefeningen worden gedaan,” legt Grandia uit. “Als je begrijpt wat het doel is, kun je veel beter meedoen aan het proces.”

Tegelijkertijd benadrukken beide auteurs dat het boek geen vervanging is voor professionele behandeling. “Voor mensen met ernstige of complexe problematiek is het te veel gevraagd om een volledig therapeutisch proces alleen aan de hand van een boek te doorlopen,” zegt Grandia.

Een belangrijk risico van zelfstandig werken met psychologische thema’s is dat mensen emoties of ervaringen tegenkomen die moeilijk te verwerken zijn zonder ondersteuning. “Je kunt dingen over jezelf ontdekken die veel losmaken,” vult Reubsaet aan. “Daarom moedigen we lezers voortdurend aan om belangrijke inzichten te bespreken met naasten of, als ze in therapie zijn, met hun behandelaar.”

Het boek is dan ook vooral bedoeld als gids: een hulpmiddel om meer inzicht te krijgen, niet als vervanging van therapie.

Complexe theorie in gewone mensentaal

Een van de grootste uitdagingen tijdens het schrijfproces was het vertalen van een wetenschappelijk onderbouwd model naar begrijpelijke taal. “We zijn veel langer met het boek bezig geweest dan we vooraf hadden gedacht,” vertelt Reubsaet. “Juist omdat we steeds opnieuw probeerden te ontdekken welke woorden en voorbeelden écht aansluiten bij hoe cliënten hun ervaringen beleven.”

Volgens de auteurs schuilt daarin een paradox. De wetenschappelijke ontwikkeling van schematherapie levert steeds meer kennis op, maar maakt de theorie tegelijkertijd ingewikkelder. “Wij hebben ons voortdurend afgevraagd: wat hebben cliënten nu werkelijk nodig om zichzelf beter te begrijpen? Welke vragen brengen zij mee de behandelkamer in?” Die vragen vormden uiteindelijk het uitgangspunt voor de opbouw van het boek.

De kracht van beelden

Wat Zie jezelf onderscheidt van veel andere zelfhulpboeken zijn de vele illustraties, getekend door Grandia zelf.  De tekeningen zijn niet alleen bedoeld als verfraaiing, maar vormen een essentieel onderdeel van de boodschap. “Schematherapie leent zich ontzettend goed om in beelden uit te drukken,” zegt Grandia. In haar therapeutische werk merkt ze regelmatig hoe krachtig een eenvoudige tekening kan zijn.

Soms zegt een schets van een kwetsbaar poppetje achter een muur meer dan een uitgebreide uitleg. “Ik had eens een cliënt die vertelde dat ze moeilijk bij haar gevoelens kon komen. Toen ik dat tekende, schoot ze ineens vol. Dat beeld kwam veel directer binnen dan woorden.” De auteurs hopen dat de illustraties hetzelfde effect hebben bij lezers: dat ze niet alleen begrijpen wat ze lezen, maar zich ook gezien voelen. Daarnaast helpen beelden volgens hen om informatie beter te onthouden. “Soms blijf je een plaatje herinneren terwijl je de tekst alweer vergeten bent. Dan heeft het beeld zijn werk gedaan.”

Groei begint bij jezelf zien

De titel Zie jezelf vat volgens de auteurs precies samen wat zij hopen te bereiken. “Ik zou het prachtig vinden als lezers zichzelf beter gaan begrijpen,” zegt Reubsaet. “Dat ze milder worden voor zichzelf en rustiger kunnen kijken naar de dingen waar ze tegenaan lopen.” Grandia knikt instemmend. Veel mensen die zij in haar praktijk ontmoet, blijken hard voor zichzelf te zijn. Zeker jongeren ervaren vaak een grote prestatiedruk en leggen de verantwoordelijkheid voor moeilijkheden volledig bij zichzelf. Juist daarom hopen de auteurs dat het boek bijdraagt aan meer begrip, zachtheid en zelfcompassie. “Groei begint niet met jezelf veroordelen,” zegt Grandia. “Groei begint met jezelf echt zien.”

Inzet binnen het therapietraject

Voor behandelaars biedt Zie jezelf verschillende mogelijkheden. De hoofdstukken zijn opgebouwd rondom de basisbehoeften uit de schematherapie, waardoor ze goed aansluiten bij de fasen van een behandeltraject. Volgens de auteurs kan een therapeut cliënten hoofdstukken laten lezen die aansluiten bij het thema dat op dat moment centraal staat. De uitleg, oefeningen en illustraties kunnen vervolgens dienen als vertrekpunt voor gesprekken in de behandelkamer. Een therapeut kan cliënten bijvoorbeeld een hoofdstuk laten lezen voorafgaand aan een sessie, waarna de inhoud gezamenlijk wordt besproken.

“Als cliënten begrijpen waarom je bepaalde oefeningen doet, kunnen ze veel actiever deelnemen aan het proces,” zegt Grandia. Zo wordt het boek niet alleen een bron van informatie, maar ook een brug tussen therapie en het dagelijks leven van de cliënt. Met Zie jezelf, Herken, begrijp en groei met schematherapie hopen Heleen Grandia en Rosi Reubsaet vooral één boodschap over te brengen: achter gedrag dat we soms afwijzen of niet begrijpen, schuilt vaak een logisch verhaal. Wie dat verhaal leert kennen, kan met meer begrip naar zichzelf kijken. En misschien is dat wel de eerste stap naar echte verandering.